BELEIDSPLAN RUIMTE VLAANDEREN: HET VOORONTWERP
Het ruimtelijk synthesebeeld "Vlaanderen in 2050" uit de samenvatting (Departement Omgeving). Klik voor de pdf op publicaties.vlaanderen.be.
Waar staat het plan?
Het is een voorontwerp: de basis voor gericht advies en dialoog. Daarna volgt de voorlopige vaststelling, waarbij de Vlaamse Regering een ontwerp-BRV goedkeurt. Over dat ontwerp komt een openbaar onderzoek waarin iedereen opmerkingen kan indienen. Pas na de definitieve goedkeuring is het plan vastgesteld; het werkt daarna door via ruimtelijke beleidsplannen, uitvoeringsplannen, regelgeving, vergunningen en handhavingsprioriteiten.
Van uitbreiden naar transformeren
Het BRV vertrekt van de bouwshift: nieuwe behoeften zo veel mogelijk opvangen binnen het bestaande ruimtebeslag en de open ruimte beschermen en versterken. Het plan bestaat uit een strategische visie en zes beleidskaders: wonen, economie, water, energie- en klimaattransitie, biodiversiteit, en land- en tuinbouw. Die omslag krijgt vorm in drie transformatieopgaves:
- Het bestaande ruimtebeslag transformeren: leegstand en onderbenutte plekken in gebruik nemen, functies verweven, gebouwen meervoudig gebruiken, ontharden en vergroenen.
- Het netto bijkomend ruimtebeslag laten dalen tot 0 ha per dag tegen 2040: nieuwe ruimte-inname vraagt een aantoonbare behoefte, een afweging van alternatieven binnen het bestaande ruimtebeslag en een toets aan het ruimtelijk kompas, in samenhang met herbestemming en landschapsherstel.
- Een robuuste open ruimte: voldoende goed gelegen landbouwgrond, sterkere en verbonden natuur- en bosgebieden, sponslandschappen en ruimte voor water.
Enkele doelstellingen uit de samenvatting
- Tegen 2050 neemt het aandeel inwoners in kernen toe; Vlaanderen moet tegen 2050 450.000 bijkomende woningen realiseren, met prioriteit voor goed gelegen stads- en dorpskernen. Woonconcentraties, linten en verspreide bebouwing krijgen een beperkt ontwikkelingsperspectief.
- De verharding van het ruimtebeslag bedraagt ten laatste tegen 2050 opnieuw maximaal 200.000 ha; tegen 2040 is netto 4.000 ha onthard op percelen met zonevreemd gebruik in landbouw-, natuur- en bosgebied.
- De totale oppervlakte bestemd voor economie blijft op het niveau van 2024; eerst komen verweving, activering van bestaande terreinen en aanpak van leegstand.
- In 2040 is 765.000 ha bestemd als agrarisch gebied en 218.000 ha als natuur- of bosgebied (waarvan minstens 53.000 ha bos).
Het ruimtelijk kompas
Vijf principes sturen de keuzes: het fysisch systeem is ruimtelijk mee sturend (bodem, water, reliëf en ecologische draagkracht wegen vroeg mee in de locatie- en inrichtingsafweging), verweven wat kan, scheiden wat moet, nabijheid en bereikbaarheid, zorgvuldig ruimtegebruik (eerst hergebruik, intensivering, transformatie en meervoudig ruimtegebruik; uitbreiding pas wanneer nodig en wenselijk) en kwalitatief ontwikkelen.
Wat betekent dit voor uw project?
Vandaag verandert er voor een aanvraag nog niets: de geldende plannen, verordeningen en voorschriften blijven de toets. Wel tekent het voorontwerp de richting voor nieuwe ruimtelijke uitvoeringsplannen, herbestemmingen en lokale woonstrategieën, en noemt het vergunningen uitdrukkelijk als kantelmoment voor de transformatie. Wie een verkaveling, een herbestemming of een project buiten de kernen voorbereidt, doet er goed aan die richting mee te nemen.
Wat doet The A-RK?
Wij volgen het traject van het BRV op. Bij elk ontwerp toetsen wij eerst aan de plannen die vandaag gelden (zie planologische toets en verkaveling), en met gemeenten denken wij mee over lokale verordeningen en RUP's (zie voor lokale besturen).
De publicatie
Beleidsplan Ruimte Vlaanderen - Samenvatting voorontwerp op vlaanderen.be, te lezen als pdf. Meer op vlaanderen.be/beleidsplanruimte; vragen kunnen naar beleid.omgeving@vlaanderen.be.
Laatst nagekeken op 20 oktober 2026 aan de hand van de samenvatting van september 2026. Dit is algemene informatie.