WARMTEPOMPEN EN AIRCO - VERGUNNING EN GELUID

WARMTEPOMP OF AIRCO: VERGUNNING EN GELUID

Het Departement Omgeving actualiseerde in september 2026 twee publicaties die samen een tweeluik vormen: de leidraad "Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties" (vergunningsplicht en geluidsregels) en de code van goede praktijk "Geluid van buitenunits van residentiële lucht-lucht (airco) en lucht-water warmtepompen" (hoe u de buitenunit plaatst). Hieronder de kern, met de links naar beide publicaties.

Bronnen: beide publicaties van het Departement Omgeving, eerste uitgave september 2024, laatste actualisatie september 2026. De code kwam tot stand met onder meer VEKA, VVSG, Buildwise, Bouwunie en de sectorfederaties.

Figuur 3 uit de code van goede praktijk (Departement Omgeving): elke extra muur of vloer rond de buitenunit weerkaatst geluid, + 3 dB voor een gevel, + 6 dB in een hoek. Klik voor de pdf.

Heb ik een vergunning nodig om hem te plaatsen?

In principe is een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen nodig (VCRO art. 4.2.1), maar het Vrijstellingenbesluit (art. 2.1, 8/1°) stelt de plaatsing van bovengrondse onderdelen van warmtepompen en airco's vrij in de tuin, op een gevel of op een plat dak, als ze op minstens 2 meter van de perceelsgrens staan of tegen een bestaande scheidingsmuur. Daarnaast moet onder meer:

de woning hoofdzakelijk vergund of vergund geacht zijn, en de unit binnen een straal van 30 meter van de woning staan;
de plek niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied liggen (parkgebied uitgezonderd);
de plaatsing niet strijdig zijn met de voorschriften die gelden: verkavelingsvergunning, gemeentelijke stedenbouwkundige verordening, RUP of de vergunning van uw woning.

Staat de unit (ook maar gedeeltelijk) op minder dan 2 meter van de perceelsgrens zonder bestaande scheidingsmuur, of verder dan 30 meter van de woning, bijvoorbeeld voor een zwembad, dan is altijd een vergunning nodig. Een geluidsomkasting die specifiek voor het toestel ontworpen is, hoort bij de installatie; een nieuwe geluidsmuur moet u apart nagaan. Bij onroerend erfgoed kan een aparte toelating nodig zijn. Zie ook vergunningsplicht.

Melding of milieuvergunning: vanaf 5 kW

Voor het gebruik telt VLAREM-rubriek 16.3.2: de totale geïnstalleerde drijfkracht, dus het elektrisch vermogen (bij verwarmen en koelen de hoogste waarde), van alle koelinstallaties, warmtepompen en airco's samen. Van 5 tot en met 200 kW is dat klasse 3 (melding bij de gemeente), boven 200 kW klasse 2. De leidraad geeft een voorbeeld: een airco van 2,72 kW en een zwembadwarmtepomp van 2,42 kW maken samen 5,14 kW, dus een melding. In een appartementsgebouw telt u per wooneenheid, behalve bij een gemeenschappelijk, gekoppeld systeem. Voor een bodemwarmtepomp met verticale boring geldt rubriek 55.1: dieper dan het dieptecriterium of in een beschermingszone type III is ze vergunningsplichtig; in zones type I en II zijn boringen dieper dan 2,5 m verboden. Een erkend boorbedrijf voert de boring uit. Zie ook milieuluik en VLAREM.

Hoeveel geluid mag hij maken?

Europa (Ecodesign) beperkt het geluidsvermogen van nieuwe toestellen, maar dat zegt niets over wat de buren horen: de plaats is minstens even bepalend.
Vlaanderen legt alleen geluidsvoorwaarden op aan ingedeelde installaties (VLAREM II, hoofdstuk 4.5). Voor de meeste woningen is dat niet het geval.
De gemeente kan regels stellen via een stedenbouwkundige verordening, een RUP, een politie- of GAS-reglement of voorwaarden in een vergunning.
Zijn er geen regels, dan geldt de code van goede praktijk als streefdoel: 45 dB(A) overdag (7 tot 22 uur) en 40 dB(A) 's nachts (22 tot 7 uur), LAeq,1min, gemeten aan de grens van tuin of terras van de buren op 1,5 m hoogte en aan hun opengaande ramen. Is het geluid tonaal (een brom- of fluittoon), dan telt men er 5 dB bij.
De norm NBN S 01-400-1:2022 beperkt het geluid van een installatie tot 40 dB LAeq,Tm op de perceelsgrens, voor woongebouwen met een vergunningsaanvraag na 1 januari 2023. De norm is niet wettelijk bindend, maar geldt als regel van goed vakmanschap voor de tienjarige aansprakelijkheid van architecten en ingenieurs.
Los daarvan blijft de regel over burenhinder uit het Burgerlijk Wetboek (art. 3.101) gelden.

Goed plaatsen: vuistregels uit de code

Elke verdubbeling van de afstand geeft ongeveer 6 dB minder.
Elke extra muur of vloer rond de unit weerkaatst: tegen een gevel ongeveer + 3 dB, in een hoek + 6 dB. Vrij in de tuin is akoestisch het gunstigst, bij de zijgevel het ongunstigst.
Een volledig gesloten scherm van minstens 10 kg/m² (metselwerk, beton, volhout) geeft zo'n 5 dB(A) minder, tot 10 dB(A) bij zeer goede afscherming; een haag of een open houten scherm helpt nauwelijks.
Kies een correct gedimensioneerd toestel (warmteverliesberekening) met een stille nachtmodus die minstens 5 dB stiller is, plaats het trillingsvrij op een zware sokkel en richt de uitblaas niet naar de buren.
Bespreek de plaats al in de offertefase; bij twijfel rekent de tool SilentHeatPump van Buildwise het na, en bij klachten kan een erkend milieudeskundige geluid meten.

Koudemiddel en onderhoud

Bevat het toestel gefluoreerde koudemiddelen en zijn ter plaatse koeltechnische handelingen nodig, dan installeert een erkend koeltechnicus van een erkend koeltechnisch bedrijf. Het onderhoud van het koelcircuit gebeurt altijd door een erkend koeltechnicus, ook bij een monoblock of een natuurlijk koudemiddel. Voor een premie moet een RESCert-gecertificeerd installateur de warmtepomp plaatsen of valideren (zie Mijn VerbouwPremie 2026).

Wat doet The A-RK?

Bij een nieuwbouw of renovatie tekenen wij de buitenunit mee in het plan: wij kijken na of de plaatsing vrijgesteld is of een vergunning vraagt, of de drijfkracht een melding nodig maakt, en of het geluid aan de perceelsgrens binnen de norm blijft. Zie ook geluidsstudie en geluidsnormen en EPB en ventilatie.

De publicaties

Laatst nagekeken op 20 oktober 2026 aan de hand van beide publicaties (actualisatie september 2026). Dit is algemene informatie; vraag bij twijfel de omgevingsdienst van uw gemeente welke lokale regels gelden.