WATER - VLAANDEREN
HEMELWATER EN WATERTOETS
Het zijn twee zaken die in elk dossier terugkomen en toch voortdurend verward worden. De watertoets beoordeelt of uw project het watersysteem schaadt. De hemelwaterverordening legt op hoeveel u moet opvangen, infiltreren en bufferen.
Sinds de verordening van 2023 is de oude ondergrens van 40 m² weggevallen. Ook kleine constructies en verhardingen vallen er nu onder.
DRIE SITUATIES
Waar staat u?
-
U bouwt of verhardt
Dan geldt de hemelwaterverordening, ook bij een kleine ingreep - tenzij het hemelwater op eigen terrein natuurlijk infiltreert in een onverharde zone van minstens een vierde van de afwaterende oppervlakte. Percelen samen kleiner dan 120 m² zijn vrijgesteld van de infiltratieplicht.
-
U heeft een groot bedrijfsterrein
Vanaf 1.000 m² afwaterende oppervlakte geldt buffering als infiltratie technisch onmogelijk is; boven 1.000 m² en bij infiltratie dieper dan 50 cm een grondwaterpeilmeting en minstens drie infiltratieproeven.
-
U kreeg een negatief wateradvies
Meestal om vier redenen: verlies van waterberging, te weinig infiltratie, ophoging in de erfdienstbaarheidszone, of een kelder zonder tanking.
De watertoets
De watertoets is geen aparte studie maar een verplicht onderdeel van uw aanvraag. Sinds 1 januari 2023 geldt een vernieuwd watertoetsbesluit, met een advieskaart die aangeeft of en aan welke waterbeheerder advies moet worden gevraagd, en met kaarten van de overstromingsgevoelige gebieden voor pluviale, fluviale en kustoverstroming. Advies is ook verplicht bij grote verhardingen (meer dan 0,1 ha, of 1 ha bij afwatering naar een bevaarbare waterloop of een waterloop van eerste categorie) en bij werken dicht bij een waterloop. Meldingsplichtige handelingen vallen buiten de watertoets.
Los daarvan krijgen perceel en gebouw bij verkoop, verhuur voor meer dan negen jaar en enkele andere overdrachten een P-score voor het perceel en een G-score voor het gebouw (gebouwen groter dan 25 m²), van A tot D. Die scores horen bij de informatieplicht, niet bij de watertoets van uw aanvraag.
Waar het misloopt. Vier redenen leiden tot een negatief wateradvies: verlies van waterbergend vermogen zonder compensatie, onvoldoende infiltratie, ophoging in de vijf meter brede erfdienstbaarheidszone langs een waterloop, en kelders of ondergrondse volumes zonder tanking. Alle vier zijn te vermijden - maar enkel als ze in het ontwerp zitten, niet als ze achteraf worden opgelost.
De hemelwaterverordening van 2023
De gewestelijke verordening die op 2 oktober 2023 in werking trad, is strenger dan die van 2013 en heeft een veel ruimer toepassingsgebied.
| Verordening 2013 | Verordening 2023 | |
|---|---|---|
| Ondergrens | 40 m² | weggevallen |
| Infiltratieoppervlak | 4 % van de afwaterende oppervlakte | 8 % |
| Buffervolume van de infiltratievoorziening | 25 l per m² | 33 l per m² |
| Vrijstelling infiltratieplicht | - | percelen die samen kleiner zijn dan 120 m² |
| Openbaar domein | - | voor aanvragen vanaf 7 januari 2025 |
Buffering. Is infiltratie technisch onmogelijk en is de afwaterende oppervlakte 1.000 m² of meer, dan geldt een buffervolume van 43 liter per m² met een lozingsdebiet van hoogstens 5 liter per seconde per hectare (art. 9). Is de afwaterende oppervlakte groter dan 1.000 m² en ligt de infiltratievoorziening dieper dan 50 cm, dan zijn een grondwaterpeilmeting en minstens drie infiltratieproeven vereist. Voor een bedrijfsterrein is dat geen detail maar een aparte opdracht met een eigen doorlooptijd - plan ze vroeg.
De hemelwaterput
| Gebouw | Horizontale dakoppervlakte | Minimale inhoud |
|---|---|---|
| Gebouw met één woongelegenheid | minder dan 80 m² | 5.000 l |
| vanaf 80 tot minder dan 120 m² | 7.500 l | |
| vanaf 120 tot minder dan 200 m² | 10.000 l | |
| vanaf 200 m² | 100 l per m² | |
| Gebouw met meer woongelegenheden | alle | 100 l per m²; per 5.000 l inhoud minstens één woongelegenheid aansluiten |
| Gebouw zonder woongelegenheid | alle | 100 l per m², tenzij er geen gebruiksmogelijkheden zijn (dan infiltreren of bufferen) |
Ook bij uitbreiden, of verbouwen met werken aan de afwatering, kan een hemelwaterput verplicht worden. Dat is de wijziging die het vaakst wordt gemist bij een renovatiedossier. Bij woongebouwen is bij herbouw, verbouwing met werken aan de afwatering of uitbreiding geen bijkomende put vereist als er al een hemelwaterput voor het bestaande gebouw aanwezig is. Voor gebouwen zonder woongelegenheid geldt een aparte regel: een bijkomende put is vereist zodra het berekende bijkomende volume minstens 10.000 liter bedraagt. Een groendak hoeft u niet op de put aan te sluiten.
Veelgestelde vragen
Mijn terras is maar 30 m². Val ik eronder?
Sinds 2023 in principe wel: de ondergrens van 40 m² is weggevallen. Loopt het regenwater van uw terras gewoon af in uw tuin, zonder afvoersysteem, en is die onverharde zone minstens een vierde van de afwaterende oppervlakte, dan valt het buiten de verordening. Of er een infiltratieplicht geldt, hangt af van de totale oppervlakte van uw percelen - onder 120 m² samen bent u daarvan vrijgesteld.
Wij verharden een bedrijfsterrein. Wat komt er op ons af?
Vanaf 1.000 m² afwaterende oppervlakte: buffering aan 43 liter per m² met een lozingsdebiet van hoogstens 5 liter per seconde per hectare als infiltratie technisch onmogelijk is. Boven 1.000 m² en bij infiltratie dieper dan 50 cm: een grondwaterpeilmeting en minstens drie infiltratieproeven. Laat die proeven vroeg uitvoeren - het resultaat bepaalt of u kunt infiltreren of moet bufferen, en dat verandert het ontwerp.
Wat is tanking en waarom komt dat ter sprake?
Een waterdichte constructie rond een ondergronds volume. Een kelder zonder tanking in een gebied met een hoge grondwaterstand is een klassieke reden voor een negatief wateradvies.
Doen jullie de infiltratieproeven zelf?
De proeven laten wij uitvoeren door een gespecialiseerde firma; de berekening en de verwerking in het dossier doen wij. Zie Omgevingsvergunning.
VERWANTE PAGINA'S
Verder lezen
-
Grondverzet en bodem
Wat er met de uitgegraven grond gebeurt, en de termijnen van het bodemattest.
-
-
VOLGENDE STAP
Hulp bij dit onderwerp
Omgevingsvergunning
Bouwluik en milieuluik in één dossier, van vooroverleg tot vergunning.
Wat dit niet is
Een wegwijzer, geen juridisch advies en geen volledige opsomming. De cijfers komen uit de gewestelijke hemelwaterverordening (besluit van de Vlaamse Regering van 10 februari 2023) en uit het watertoetsbesluit. De vier redenen voor een negatief wateradvies zijn praktijkervaring, geen regel. Toets uw eigen situatie altijd aan de actuele tekst of laat ze nakijken.
Twijfelt u of dit op uw project van toepassing is? Leg ons uw dossier voor.
Stand van zaken op 19 september 2026, bijgewerkt op 1 oktober 2026.