WAT MAG IK SINDS 1 MAART 2026 NOG ZONDER VERGUNNING?

Wat er precies gewijzigd is

Drie besluiten van de Vlaamse Regering van 6 februari 2026 (Belgisch Staatsblad 26 februari 2026) traden op 1 maart 2026 in werking. Ze wijzigen het Vrijstellingenbesluit en het Meldingsbesluit van 16 juli 2010, en voeren daarnaast een limitatieve lijst in van wat een gemeente nog zelf vergunningsplichtig mag maken.

De meldingsplicht is zo goed als weg

De artikelen 2 tot en met 5 van het Meldingsbesluit zijn opgeheven. In het Meldingsbesluit blijven nog twee meldingen over:

• Artikel 5/1 - het opsplitsen van een woning of het wijzigen van het aantal woongelegenheden om één ondergeschikte wooneenheid te maken voor tijdelijke huisvesting, met een maximum van een derde van de brutovloeroppervlakte.
• Artikel 5/2 - het tijdelijk plaatsen van verplaatsbare constructies voor bewoning, door of in opdracht van de overheid.

Beide worden in de communicatie meestal samengevat als opvang van asielzoekers, maar de tekst is ruimer: ze gelden ook wanneer een woning door onvoorziene omstandigheden onbewoonbaar werd.

Let op de formulering. Wie zegt dat er nog maar twee meldingen bestaan, vergeet de melding zorgwonen. Die staat niet in het Meldingsbesluit maar in de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening zelf, en is niet gewijzigd. Correct is dus: nog twee meldingen in het Meldingsbesluit, naast de decretale melding zorgwonen.

Aangebouwd of vrijstaand - het verschil is nu beslissend

Kort samengevat: vrijstaand 40 m² is vrijgesteld, aangebouwd 40 m² vraagt een vergunning. Dat is voor een aanbouwveranda, een aangebouwde berging of een aangebouwde carport het hele verschil tussen een formulier en een procedure.

De reden staat in het Verslag aan de Vlaamse Regering: bij precies deze melding weigerden lokale besturen het vaakst de aktename. De Vlaamse Regering verwacht dat die vergunningen - zo goed als altijd - zonder openbaar onderzoek zullen verlopen.

Wat er ruimer werd vrijgesteld

Er kwam ook een grens bij die veel mensen over het hoofd zien: bij de herinrichting van terreinen geldt de vrijstelling niet langer voor overdekte constructies groter dan 100 m² of gebouwen groter dan 40 m².

En de vrijstellingen voor gevels, daken, isolatie en gevelzonnepanelen gelden niet in werelderfgoed of een bufferzone, en niet aan gebouwen die op de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed staan zonder beschermd te zijn.

5 september 2026: de architect bij stabiliteitswerken

Dit is de regel die het minst is opgemerkt en die de meeste dossiers raakt. Een besluit van 10 juli 2026 (Belgisch Staatsblad 26 augustus 2026) voegt aan de vrijstelling voor gevel-, dak- en binnenwerken een voorwaarde toe: gaan die werken gepaard met stabiliteitswerken, dan geldt de vrijstelling alleen als een architect wordt aangesteld voor het ontwerp én de controle op de uitvoering. Die voorwaarde is van kracht sinds 5 september 2026.

Daarmee is een discussie beslecht die sinds 1 maart 2026 liep. De hervorming had de vrijstelling verruimd tot werken mét stabiliteitswerken, waardoor de indruk ontstond dat een draagmuur uitbreken voortaan zonder vergunning én zonder architect kon. Dat kan dus niet meer.

Wat een gemeente nog mag opleggen

Een gemeente kan sinds 1 maart 2026 geen vrijgestelde handeling meer meldingsplichtig maken en geen meldingsplichtige handeling vergunningsplichtig. Ze kan enkel nog een vergunningsplicht invoeren voor wat op de limitatieve lijst staat: het vellen van bomen, houtige beplantingen met erfgoedwaarde, en handelingen aan onroerend erfgoed. Voor niet-beschermd erfgoed moet de verordening bovendien een afgebakend deel van het grondgebied aanduiden - niet het hele grondgebied.

Bestaande verordeningen die daarbuiten gaan, moeten tegen 6 februari 2028 aangepast zijn. Daarna vervallen die bepalingen van rechtswege.

Vrijgesteld is niet vrij

Een vrijstelling van vergunning is geen vrijstelling van de rest. Blijven onverkort gelden: de EPB-eisen, de hemelwaterverordening, de Toegankelijkheidsverordening, een toelating voor onroerend erfgoed, het Burgerlijk Wetboek (afstanden, lichten en zichten, burenhinder) en de voorschriften van een RUP, een verkaveling of een gemeentelijke verordening.

Veelgestelde vragen

Ik heb mijn aanbouw gemeld in februari 2026. Ben ik in orde?

Een melding die is ingediend vóór 1 maart 2026 wordt afgehandeld volgens de regels die golden op het ogenblik van de melding. Dat staat uitdrukkelijk in het wijzigingsbesluit. Wacht het resultaat van die aktename dus af voor u iets herbegint.

Mag ik nu zonder vergunning een draagmuur uitbreken?

De vrijstelling voor binnenverbouwingen sluit stabiliteitswerken niet langer uit, maar sinds 5 september 2026 moet u daarvoor een architect aanstellen voor ontwerp en controle. En de vrijstelling geldt enkel als het fysieke bouwvolume niet wijzigt.

Wat is het verschil tussen aangebouwd en vrijstaand?

Of het bijgebouw fysiek aan de woning raakt. Dat lijkt een detail en is sinds 1 maart 2026 het verschil tussen vrijgesteld en vergunningsplichtig. Bij twijfel - een carport die tegen de gevel leunt, een berging onder een doorlopend dakvlak - laat het nakijken voor u begint.

Mijn gemeente eist een vergunning voor iets wat vrijgesteld is. Mag dat?

Sinds 1 maart 2026 niet meer, tenzij het op de limitatieve lijst staat. Oudere gemeentelijke verordeningen die verder gaan, moeten tegen 6 februari 2028 aangepast zijn en vervallen daarna van rechtswege. Loopt uw aanvraag op dat ogenblik al, dan blijft de oude regeling op uw dossier van toepassing.

Doet u dit zelf?

Ja. Wij bepalen of uw werken vrijgesteld, meldings- of vergunningsplichtig zijn, en maken het dossier op als er een vergunning nodig is. Omdat wij architect zijn, valt de architectenverplichting bij stabiliteitswerken in hetzelfde dossier.