MILIEUEFFECTRAPPORTAGE - VLAANDEREN
HET NIEUWE PROJECT-M.E.R.-STELSEL
Op 1 december 2025 is het volledige stelsel van de project-m.e.r. vervangen. De ontheffing bestaat niet meer, en de nieuwe bijlage 2 - de screeningsbijlage - bevat geen enkele drempelwaarde.
Dat laatste is de kern van deze pagina. Wie zoekt vanaf hoeveel vierkante meter een stadsontwikkelingsproject screeningsplichtig wordt, zoekt naar een grens die er niet meer is.
DRIE SITUATIES
Waar staat u?
-
U had een ontheffing willen aanvragen
Die procedure bestaat niet meer. U maakt nu een project-m.e.r.-screening op en voegt ze bij uw vergunningsaanvraag.
-
U dacht onder de drempel te blijven
Bijlage 2 werkt zonder ondergrens. Een klein stadsontwikkelingsproject valt er even goed onder als een groot.
-
U heeft een goedgekeurde ontheffing liggen
Die is niet verloren. Ligt er voor uw project een goedgekeurd ontheffingsverzoek, dan is dat een grond om geen project-MER te eisen (art. 31, 4° van het besluit).
Wat er veranderde
Het besluit van de Vlaamse Regering van 24 oktober 2025 (Belgisch Staatsblad 27 november 2025) voert titel IV van het DABM uit en trad in werking op 1 december 2025. Het wijzigt zeventien andere besluiten en zet meteen het m.e.r.-decreet van 17 mei 2024 in werking.
| Tot 30 november 2025 | Sinds 1 december 2025 | |
|---|---|---|
| Structuur | bijlage I, II en III | bijlage 1 en bijlage 2 |
| Bijlage I / 1 | van rechtswege MER-plichtig | ongewijzigd: van rechtswege MER-plichtig, met drempels |
| Bijlage II | MER-plichtig, maar ontheffing mogelijk | afgeschaft; de rubrieken verhuisden naar bijlage 2 |
| Bijlage III | screeningsplichtig | opgegaan in bijlage 2 |
| Ontheffingsprocedure | mogelijk | bestaat niet meer |
| Wat u opmaakt | screeningsnota of verzoek tot ontheffing | project-m.e.r.-screening |
| Bevoegde dienst | Team Mer | Vlaams expertisecentrum m.e.r. (VECM) |
Bijlage 2 heeft geen drempels
Dit is het punt waarop de meeste uitleg - ook oudere uitleg van de overheid zelf - nog van vóór de hervorming dateert. De nieuwe bijlage 2 volgt de opbouw van bijlage II bij de Europese m.e.r.-richtlijn 2011/92/EU, en werkt zonder drempelwaarden. In de hele bijlage staat geen enkel getal met een eenheid: geen vierkante meters, geen woongelegenheden, geen parkeerplaatsen, geen hectaren.
| Rubriek in bijlage 2 | Omschrijving | Drempel |
|---|---|---|
| 10, a | industrieterreinontwikkeling | geen |
| 10, b | stadsontwikkelingsprojecten, met inbegrip van de bouw van winkelcentra en parkeerterreinen | geen |
| 10, f | aanleg van wegen | geen |
| 10, n | onttrekken van grondwater en kunstmatig aanvullen van grondwater | geen |
| 1, d | eerste bebossing of ontbossing met het oog op omschakeling naar een ander bodemgebruik | geen |
| 1, e | intensieve veeteeltbedrijven | geen |
| 13 | wijziging of uitbreiding van een project uit bijlage 1 of 2 waarvoor al een vergunning is afgegeven | geen |
Wat dat praktisch betekent. Elk stadsontwikkelingsproject, elke industrieterreinontwikkeling, elke ontbossing met bestemmingswijziging en elke wegenaanleg valt sinds 1 december 2025 onder de screeningsplicht, ongeacht de omvang. De vraag is niet langer of u onder de drempel blijft, maar hoe u de screening onderbouwt.
De drempels zitten uitsluitend in bijlage 1, en die is voor de meeste bouw- en herontwikkelingsdossiers niet aan de orde: stadsontwikkeling, industrieterreinontwikkeling, ontbossing en parkeerterreinen komen in bijlage 1 helemaal niet voor. Enkele drempels uit bijlage 1, ter vergelijking:
| Rubriek in bijlage 1 | Drempel |
|---|---|
| Grondwaterwinning of kunstmatige aanvulling | vanaf 10 miljoen m³ per jaar |
| Nieuwe weg met vier of meer rijstroken | ononderbroken lengte van 10 km of meer |
| Intensieve pluimvee- of varkenshouderij | meer dan 85.000 plaatsen mesthoenders, 60.000 legkippen, 3.000 mestvarkens of 900 zeugen |
| Steengroeven en dagbouwmijnen (rubriek 23) | terreinoppervlakte van meer dan 10 hectare |
| Spoorlijnen (rubriek 7) | lengte van 10 km of meer |
Valt een project onder beide bijlagen, dan geldt de zwaarste procedure, die van bijlage 1.
Wat u nu opmaakt
In plaats van een verzoek tot ontheffing dient u bij uw vergunningsaanvraag een project-m.e.r.-screening in. Daarin motiveert u, aan de hand van de criteria van bijlage I bij het DABM en met de minimuminhoud van artikel 4.3.6, § 4 van het DABM, waarom uw project geen aanzienlijke milieueffecten heeft; daarvoor bestaat een modelformulier. De Vlaamse overheid biedt daarnaast een project-m.e.r.-plichttool en een project-m.e.r.-screeningstool aan (hulpmiddelen, geen regelgeving). De bevoegde overheid beslist binnen negentig dagen. Oordeelt ze dat een project-MER nodig is, dan is de aanvraag onvolledig en zonder voorwerp (art. 32 van het besluit).
Het accent verschuift daarmee van een drempeltoets naar een motiveringsoefening. Een screening die zich beperkt tot de vaststelling dat het project klein is, is geen screening.
Wat er met lopende dossiers gebeurt
Artikel 158 van het besluit regelt de overgang:
- Het nieuwe besluit geldt voor vergunningsaanvragen ingediend na 1 december 2025.
- Een screening die vóór die datum ter beschikking was gesteld van de bevoegde overheid, wordt nog volgens het oude recht onderzocht.
- Een verzoek tot ontheffing dat vóór die datum was ingediend, wordt nog volgens het oude recht afgehandeld.
- Een al goedgekeurde ontheffing is niet verloren: volgens artikel 31, 4° moet er geen project-MER worden opgesteld als een goedgekeurd ontheffingsverzoek voorhanden is voor het project.
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel vierkante meter is mijn stadsontwikkelingsproject screeningsplichtig?
Er is geen ondergrens. Rubriek 10, b van bijlage 2 vermeldt geen drempel. Elk stadsontwikkelingsproject valt eronder; de screening moet uitwijzen of er aanzienlijke effecten zijn.
Ik lees elders dat een ontheffing kan. Klopt dat?
Niet meer. De ontheffingsprocedure is opgeheven door het m.e.r.-decreet van 17 mei 2024 en verdween in de praktijk op 1 december 2025. Uitleg die de ontheffing nog vermeldt, dateert van vóór die datum.
Wat gebeurt er met mijn goedgekeurde ontheffing van vóór 1 december 2025?
U mag ze gebruiken. Volgens artikel 31, 4° van het besluit van 24 oktober 2025 moet er geen project-MER worden opgesteld als er voor het voorgenomen project een goedgekeurd ontheffingsverzoek voorhanden is. Voeg het daarom bij uw aanvraag.
Is een screening zwaarder dan een ontheffing was?
Anders eerder dan zwaarder. De ontheffing was een aparte procedure met een aparte beslissing; de screening hoort bij de vergunningsaanvraag zelf. Voor projecten die vroeger onder de drempel van bijlage III vielen, is het wel nieuw werk.
Doet u dit zelf?
Wij maken de screening op als onderdeel van het vergunningsdossier, en schakelen een erkende MER-deskundige in wanneer er een volwaardig project-MER nodig is. De erkende deskundigen vindt u in de overzichtslijsten van de Vlaamse overheid.
VERWANTE PAGINA'S
Verder lezen
-
De gemeente als aanvrager
Sinds september 2025 mag een gemeente niet meer zelf beslissen over haar eigen screeningsplichtig project.
-
Wat mag ik nog zonder vergunning?
De hervorming van 1 maart 2026 en de architectenregel van 5 september 2026.
-
VOLGENDE STAP
Hulp bij dit onderwerp
Omgevingsvergunning
Bouwluik en milieuluik in één dossier, van vooroverleg tot vergunning.
Wat dit niet is
Een wegwijzer, geen juridisch advies en geen volledige opsomming. Het stelsel staat in titel IV van het DABM en in het besluit van 24 oktober 2025; de rubrieken in bijlage 1 en bijlage 2 bij dat besluit. Toets uw eigen situatie altijd aan de actuele tekst of laat ze nakijken.
Twijfelt u of dit op uw project van toepassing is? Leg ons uw dossier voor.
Stand van zaken op 19 september 2026, bijgewerkt op 1 oktober 2026.